|
Download Punjabi
Font
ÈhfdqF df
sMklp aqy aKOqI lIzrF dI gMdI soc
sMsfr df ieiqhfs gvfh hY ik koeI vI Auh sMGrÈ sPlqf dIaF bulMdIaF nhIN
Cuh sikaf, ijs dy afgUaF ivc ‘idRVHqf` dI axhoNd rhI hovy.
ihMdusqfn`qy afey ÊulfmI dy mOsm ivwc Aupijaf bfby nfnk dy aflmgIrI
iswK Drm sPlqf ny axikafsIaF bulMdIaF ƒ sr krn ivc sPlqf pRfpq kIqI hY
qF Aus df muK kfrn hI ‘idRVHqf` nfl pfeI mËbUq kirMGVI sI. swc dy mfrg
dy pFDIaF ƒ ijhVf pihlf sbk bfby nfnk ny Xfd krvfieaf Aus ivcoN vI
‘idRVHqf` zuwlH-zuwlH pYNdI hY.
gurU bfby dI lokfeI ƒ vMgfr hY:
jAu qAu pRym Kylx kf cfAu«
isru Dir qlI glI myrI afAu«
iequ mfrig pYru DrIjY«
isru dIjY kfix n kIjY« (sRI gurU gRMQ sfihb jI, pMnf 1412)
jdoN gurU nfnk dyv jI pMjvyN jfmy ivwc gurU arjn dyv jI dy rUp ivc
iswKF dI agvfeI krn leI pRgt hoey qF iswKF ƒ ‘pfp kIaF jMÖF` nfl
tkrfAux leI vDyry ÈkqIÈflI bxfAux leI gurU jI ny Èrq ƒ hor sÉq kr
idwqf:
pihlf mrxu kbUil jIvx kI Ciz afs«
hohu sBnf kI ryxukf qAu afAu hmfrY pfis« (pMnf 1102)
gurU sfihbfn dI imlI Xog agvfeI df iswtf sI ik mr cuwkIaF ËmIrF qy
qurdIaF iPrdIaF iËMdf lfÈF smyN dIaF hkUmqF dI CfqI`qy swc inaF df
JMzf gwzx leI inrMqr pulFGF puwt rhIaF sI. kUV dy vpfrIaF ny snmuwK
idKfeI dy rhI mOq ƒ tflx leI swc dy sUrj (gurU arjn dyv jI) ƒ JukfAux
leI ajr, akih qy asih Ëulm kIqy. ‘idRVqf` dy mjITI rMg ‘c gVuwc gurU
sfihb jI ny Èhfdq ƒ hws ky gly lf ilaf, pr hkUmq dI iksy pRkfr dI
aDIngI nhIN kbUlI.
gurU hirgoibMd sfihb jI ny pIrI dy nfl mIrI ƒ joV ky ËulmI hkUmqF dy
sfjy duinafvI qÉqF ƒ jbr Ëulm qON vrjx leI aMimRqsr sfihb dI pfvn
DrqI`qy sRI hirmMdr sfihb jI dy snmuwK akfl dy qÉq (akfl qÉq) dI
sQfpnf krky ieiqhfs ƒ nvF moV idwqf. akfl purK Ìoj dy kfÌly akfl qÉq
qoN imly hukm ƒ ien ibn lfgU krn leI hkUmqF sfhmxy dIvfr bx ky KVH gey.
jo hkUmq afpxy nfpfk ierfidaF ƒ amlI jfmf pihnfAux leI akfl qÉq dI
hoNd qy hsqI ƒ nysqo-nfbUd krn leI aMimRqsr vwl awK krdI qF kOmI
pRvfinaF dy kfÌly ny ibnf kfix kIiqaF akfl qÉq dI aËmq ƒ bcfAux leI
afpxIaF jfnF dI afhUqI idMidaF svf svf lwK nfl iekwly-iekwly ny twkr
lY ky kOmI ieiqhfs ƒ nvIN idwK pRdfn kIqI.
akfl qÉq sfihb jI dI aDIngI hyT ivcr rhy isMGF dy kfÌly ny 20vIN sdI
ivwc aMgryËf dI hkUmq iÉlfÌ sMGrÈ afrMB krky ihMdosqfnIaF dy gloN
gulfmI df jUlf Auqfrn leI jdoN kmrkwsy kIqy qF Éflsy ny kurbfnIaF dI
hnyrI vgf idwqI. jylHF dy ivwc iql suwtx leI QF nf bcI. afÉr kurbfnIaF
rMg ilafeIaF. ijs dy PlsrUp ihMdosqfn aMdr aËfdI dI suhfvxI ruwq df
afgmn hoieaf, pr aÌsos ik ieh aËfdI iswK kOm leI mnhUs hI sfbq hoeI.
gurDfm, Kyq , Gr-Gft qy DIaF BYxF dI iewËq jƒn dI Byt cVH geI. byqhfÈf
KUn vhfAux qoN bfad kOm afpxy pYrF`qy KVHn leI psInf vhfa rhI sI ik
ies dI hoNd qy hsqI ƒ imtfAux leI mlIafmyt krn leI idwlI qÉq`qy kfbË
ibprvfdI soc ny GfVqF GVnIaF ÈurU kr idwqIaF. kfrn sI akfl qÉq aqy ies
dy aDIn ivcr rhy kfÌly qoN sdf leI BY-mukq hoxf aqy ies dI inafrI hsqI
ƒ qbfh krnf.
awj qoN 23 sfl pihlF Bfv jUn 1984 ƒ ivÈv dIaF ÈkqIÈflI sYnfvF`coN
iewkI igxI jfx vflI BfrqI sYnf idwlI qÉq dy hukm nfl qopF-tYNkF qy
bÉqrbMd gwzIaF nfl lYs ho ky aMimRqsr dI DrqI`qy jbr-Ëulm df nMgf nfc
krn leI phuMc leI. ies nfc ƒ ivÈv qoN CupfAux leI mIzIey`qy pUrn
pfbMdI lf idwqI. kuJ hI plF ivc 20vIN sdI dy mhfn XoDy sMq jrnYÜ isMG
iBMzrFvfilaF dI agvfeI`coN akfl qÉq dI aËmq ƒ dfÊ qoN bcfAux leI ivcr
rhy kfÌly ƒ idwlI qÉq dy iËMdf jF murdf pyÈ krn dIaF PVHF mfrn vfly
jrnYlF ƒ isMGF ny aYsy hwQ ivKfey ik ÈkqIÈflI sYnf dI ÈkqI imwtI`c rol
ky rwK idwqI. plF`c Pqih hfsl krn df Brm pflI bYTy jrnYlF ƒ keI idnF
qwk sUrimaF ny idny qfry idKf idwqy qy hËfrF ƒ nrkF dy drvfËy pfr krvf
idwqy. afÉrI golI qy afÉrI svfs qwk XoiDaF ny iksy dust ƒ pRkrmF ivc
pYr nhIN Drn idwqf. ‘idRVqf` nfl sRI akfl qÉq sfihb dI aËmq dI rwiKaf
leI jfnF inCfvr krn vfly sUrbIrF ƒ ieiqhfs dy sunihrI pMinaF qy ivÈv
ny drj kr ilaf aqy akfl qÉq dy ruqby dy smfn iksy hor qÉq ƒ pRvfn nhIN
kIqf. idwlI qÉq qoN cwlI ‘pfp kI jMÖ` ny afpxy ruqby ƒ bcfAux leI
anykF bydoÈ ÈrDflUaF ƒ mOq dy Gft Auqfiraf, anykF Dfrimk durlB vsqF ƒ
agn Byt qy corI krn df kmInf kMm vI BfrqI ÌOjF ƒ cfr cMn lfAuNdf hY.
qopF tYNkF ny akfl qÉq dI Èfndfr iemfrq ƒ KMzr bxf idwqf. smuwcy ivÈv
ny Bfrq srkfr ƒ ies kfrvfeI`qy durkfiraf. ihMdosqfn dI aËfdI dy
pRvfinaF ƒ qohÌy vjoN imly ies hmly ny smuwcI iswK mfniskqf ƒ gihry
ËÉm idwqy. iswty vwjoN kOm ny afpxf kOmI Gr bxfAux leI sMGrÈ df rfh
PiVaf. iewk dhfkf cwly ÉUnI sMGrÈ ivwc idwlI qÉq dy kuwiqaF ny rwj rwj
ky iswKF ny ÉUn ivc aTKylIaF kIqIaF. JUTy pulIs mukfbilaF`c mfry gey
axigxq nojuafnF dIaF lfÈF dirafvF dy pwqxF ivc roVHIaF geIaF. iesy
qrHF srkfrI buwcVÉfinaF ivc byqhfÈf qÈwdd, GroN gey puwqrF dI AuzIk`c
hËfrF mfvF dIaF dm qoV cuwkIaF afsF, jylHF`c ruldI jvfnI aqy hËfrF pMQ
pRvfinaF dIaF sMpqIaF srfkrI jwlfdF dIaF jybF df iÈMgfr bxdIaF rhIaF.
ieMnf kuJ gvfAux qoN bfad vI jo pRfpqI hoeI, Auh hY idwlI qÉq dy vfrsF
koloN imly awqvfdI, vwKvfdI qy gwdfr ijhy ruwqby.
jUn 84 dy vfpry GwlUGfry ƒ 23 sfl bIq jfx`qy ieMnf jbr Ëulm sih ky vI
jy koeI pRfpqI nhIN qF awj sfƒ 23vIN vrHy gMZ mOky iPr kfrnF dI GoK qy
ies leI iËMmyvfr iDrF dI inÈfndyhI ËrUr krnI cfhIdI hY. iswK kOm dI
bdiksmqI hY ik ies ƒ jdoN vI hfr hoeI hY. duÈmx kdy ies ƒ hrf nhIN
sikaf. kOmI Gr dI pRfpqI ijwq dIaF brUhF qoN ho ky muVI hY qF ies df
muwK kfrn iswK kOm dy gl pey mry swp (lIzr) hn. hmyÈf ienHF ËihrIly
swpF ny hI kOm dI ijwq dI pOVI dy afÉrI zMzy`qy phuMcx`qy ËihrIlf zMg
mfr ky aYsI Kwz ivc suwitaf ijQy kOm ƒ kyvl ÈrimMdgI hI sihxI peI.
pMQk hox df ZMzorf ipwtdI akflI pfrtI dy lIzrF dI afpxy-afpxy svfrQ
leI ivwZI Brf-mfrU jMg df bhuq hI suMdr nkÈf iewk ivdvfn swjx ny afpxI
rcnf ivwc ieAuN iKwicaf hY:
swp inAuly qF lVdy bhuq dyKy,
KyqF bMinaF leI hflI pflI lVdy.
zfkU DfVvIaF dy XuwD iÌlmF`c dyKy,
vyKy ivcoly qy dlfl, bdly dlflI lVdy.
dyKI lVfeI ƒhF swsF sOkxF qy sFZUaF dI,
awKI dyKy BfeI qy iBaflI lVdy.
iehnF sfiraF dI lVfeI ƒ mfq pY geI,
jdoN lVdy dl akflI akflI vyKy.
jdoN tOhVf qy bfdl dI joVI ny bIqy smyN swqF pRfpqI leI ‘pMQ Éqry ivwc
hY` dI kfvFrOlI pfeI qy jdoN swqf pRfpq hoeI qF iPr ‘qyry nfloN mYN
ÈRyÈt` sfbq krn leI iewk dUjy ƒ gwdfr qy bfgI hox dy iÉqfb dy-dy ky
invfjdy rhy. byÈwk tohVf ies jwg qoN kUc kr igaf, pr AuhnF ny afpxy
jIvn ivc sB qoN vwzI pRfpqI ieh kIqI ik jUn 1984 dy jbr-Ëulm dIaF mUMh
boldIaF inÈfnIaF ƒ pwQr/sMgmrmr hyT dbf idwqf. ienHF inÈfnF ny qF
afAux vflIaF pIVHIaF ƒ idRVqf df sbk pVHf ky idwlI qÉq vwlo afAux
vflIaf ‘pfp dIaF jMÖF` nfl jUJ ky ieiqhfs dI CfqI`qy nvIaF pYVF
pfAuxIaF sn. guwJI sfiËÈ aDIn ËflmF dy pfey inÈfnF ƒ imtf ky isrÌ iswK
kOm ƒ hI nhIN smuwcI dunIaF ƒ idwlI qÉq vwloN kIqy anOKy jbr-Ëulm dI
mUMh boldI qsvIr qoN vFiJaF kr idwqf. afAux vflf smF iËMmyvfr iDrF ƒ
rihMdI dunIaF qwk lfhnqF pfvygf.
lMmf smF jbr-Ëulm dy Pwt Kf ky qVP rhI kOm ny ibnf socy hI clfk nIqIaF
dy mflk pRkfÈ ishuM bfdl ny pMjfb srkfr qy kyNdr`c BfeIvflI kr ky akfl
qÉq qy ÈRomxI kmytI df mflk bxf ky anyky husIn supny isrjy, rOÈn BivwK
dI AumId krvwt lYx lwgI. supinaF qy AumIdF ƒ qbfh huMidaF bhuqI dyr nf
lwgI, byÈk pMjfb DrqI df cwpf cwpf jvfnI dy ÉUn nfl rMigaf sI pr
byÈrmI dI aÉIr vyKo kOm ƒ iensfP idvfAux dI Qf tOhVy dy jvfeI ƒ
pMjfb`c mMqrI dI kursI iml geI qy sYNtr/kyNdr`c bfdl df lfzlf mMqrI pd
df KUb anMd mfx irhf sI. sB pMQk muwdy rwdI dI tokrI pey ivlk/sihk rhy
sI. kFgrs dy kuwty qy akflIaF dy luwty pMjfb dI DrqI`qy awj iPr
iqRÈUlDfrIaF dI rihmq nfl kOm df sB qoN vwzf duÈmx bfdl dy Aus dI
aKOqI tolf swqf`qy kfibË hY. aKOqI pMQk srkfr dy huMidaF hËfrF dI
igxqI ivwc iswK nOjvfnI jylHF dIaF slfKF ipwCy jIvn kwt/nrk Bog rhI
hY, AuQy dyhDfrI bfbfvfd niÈaF qy KudrÈIaF dI hnHyrI pMjfb dI gihrI
Kwz ivwc idnoN idn grk kr rhI hY. svfrQI lIzrF dy hVH dy vihx`c akfl
purK dI ÌOj dy jvfn afpxy ÌrjF qoN avysly ho ky bYTy hn. ‘jUn 84` dy
GwlUGfry dI 23vIN vrHygMZ`qy isr joV bYTy pMQ drdIaF ƒ Coty-moty
vwKryvyN Bulf ky iek plytPfrm`qy iekwT ho ky kOm dI JOlI inwgr pROgrfm
pfAux dI loV hY. awj loV hY hMBlf mfrn dI qF ik bfdl vrgy aKOqI lIzrF
dy vws pY ky GUk suwqI kOm ƒ cVHdIaF klF vwl qoiraf jfvy qFik kOm isr
peIaF BfrI cuxOqIaF ƒ qfr-qfr kIqf jf sky.
|