|
Download Punjabi
Font
ÌOjI
kfrvfeI koeI afKrI rsqf nhIN sI
sfkf nIlf qfrf dy dOrfn jo iswK golzn tYNpl ivc ÌOjI hmly df hiQafrbMd
mukfblf kr rhy sn, Auh afpxy Drm dI rwiKaf leI afpxy jfieË aiDkfr dy
aDIn lV rhy sn. ies gwl df pRgtfvf irtierz lYPtInYNt jnrl aYs[ky[
isnhf ny kIqf. ieh lY[ jnrl aYs[ky[ isnhf AuhI hn, ijnHF ny drbfr
sfihb`qy hmlf krn qoN nFh kr idqI sI. ies leI ienHF ƒ afrmI df cIÌ
nhIN bxfieaf igaf sI. ienHF dI QF`qy iPr nvF cIÌ bxfieaf igaf sI.
‘‘POjI kfrvfeI koeI afÉrI rsqf nhIN sI, ijvyN ik pRDfn mMqrI ieMdrf
gFDI sfƒ mnvfAuxf cfhuMdI hY. ies ÌojI hmly df PqUr ieMdrf gFDI dy
idmfÊ ivc 18 mhIny qoN GuMm irhf sI``. jnrl isnhf ny disaf ik jdoN Auh
pwCmI dy muKI sn qF AuhnF ƒ koeI rfq dy 10 vjy tYlIPon`qy ieh dwisaf
igaf ik srkfr ny ieh AuWc pwDr`qy PYslf kr ilaf hY ik ÌOj ƒ sMq jrnYl
isMG iBMzrF vfly dI igRPqfrI df kMm sONp idqf jfvy. pr jdoN jnrl isnhf
ny Aus tYlIÌon krn vfly ƒ ikhf ik jd qk AunHF ƒ ÌOj dy muKI jF riKaf
mMqrI vloN afdyÈ pRfpq nhIN huMdy, Auh koeI kfrvfeI nhIN krngy qF ies
qoN bfad ieho ijhy koeI afdyÈ nhI imly. ieh 1981 dy aKIr dI gwl hY
jdoN drbfrf isMG pMjfb df muwK mMqrI sI. so ieh gwl qYa hY ik qkrIbn
30 mhIny pihlF ÌOjI kfrvfeI df ÌYslF ilaf jf cukf sI ijs ƒ amlI jfmf,
1984 ivc pihnfieaf igaf``.
‘‘Pyr jdoN sMq jrnYl isMG cONk mihqf gey qF iek vfr Pyr ÌOj qoN
armoured personnel carriers (pac) dI mMg kIqI geI qF jo pulIs ƒ ieh
sMq iBMzrFvfilaF dI igRPqfrI ivc shfeI ho skx. ieh gwl akflIaF dy Drm
XuwD morcy dy ÈurU hox qoN (agsq 1982) keI icr pihlF dI hY. mOrcf lwgx
qoN QoVHf icr bfad dI dUnvfdI nyVy ckrfqf CfAUxI ivc POj ny kmFzo
aYkÈn dI ivAuNqbMdI qy irhrsl ÈurU kr idqI sI aqy ies kMm leI golzn
tYNpl kMplYks df iek mfzl vI iqafr kr ilaf igaf sI. ‘‘iek hor isKlfeI
kyNdr srsfvf nyVy ÈurU krn dI qjvIË pihlF agsq, 1983 qy Pyr aprYl 1984
ivc bxfeI geI, pr ies df Byq sMq jrnYl isMG qy AunHF dy sfQIaF ƒ lwgx
kfrn ies ƒ ivcy hI Cwz idqf igaf``.
iehnF ÌOjI iqafrIaF dy sMdrB ivc jo sMq iBMzrfvfilaF qy AunHF dy
sfQIaF ny golzn tYNpl dI surwiKaf leI afpxI pUrI vfh lgf idqI qF iksy
ƒ koeI aiDkfr nhIN ik AunHF ƒ doÈI krfr dyvy. jdoN quhfƒ pqf lwg jfvy
ik quhfzy Gr`qy koeI hmlfvr hmlf krn vflf hY qy quhfzf ieh kfƒnI qy
ieÉlfkI ÌrË bx jFdf hY ik qusI hmlvrF ƒ mUMh qoV jvfb dyvo. ies mfmly
ivc hmlf hox vflf Gr iswKF df pivwqr hirmMdr sfihb sI. ‘‘dUsry quhfƒ
mukfblf krn leI duÈmxf nflo vwD nhIN qF brfbr dy hiQafrF dI ËrUrq hY
ieMdrf gFDI df ieh kihxf sI ik sMq iBMzrfvfly ipCly iek sfl qoN hiQafr
iekwTy kr rhy hn. pr ieh Aus dy POjI hmly dI kfrvfeI dy ÌYsly qoN kfPI
icr bfad ivc ÈurU hoieaf.
‘‘dsMbr 1983 ivc sMq jrnYl isMG dy sfQIaF ny qyjf isMG smuMdrI hfl dy
sfhmxy do surMgF KodIaF pr AunHF ƒ ieh surMgF bMd krn leI mnf ilaf
igaf qy ieh surMgF bMd kr idqIaF geIaF. soN ies qoN ieh gwl sfÌ Ëfihr
hY ik dsMbr 1983 qk koeI vI iswK nyqf srkfr nfl hiQafrbMd lVfeI leI
iqafr nhIN sI. ÈRomxI kmytI dy skwqr s: Bfn isMG muqfbk golzn tYNpl
kMplYks dI morcfbMdI 17 PrvrI ƒ ÈurU hoeI. ieh vI ies leI ÈurU hoeI
ikAuNik sI[afr[pI[aYP[ aqy bI[aYs[ aYP[ dy nIm ÌOjI dsiqaF ny hirmMdr
sfihb dy afly duafly dIaF iemfrqF ƒ kbËy ivc lY ky AuQy bMkr bxfAuxy
ÈurU kr idqy qy ibnHF iksy kfrn hirmMdr sfihb vwl ruk ruk ky golIaF
clfAuxIaF ÈurU kr idqIaF. so srkfr dI ies kfrvfeI ny sMq jrnYl isMG ƒ
morcfbMdI dy leI Auksfieaf. iPr meI dy aKIr ivc sI[afr[pI[aYP[ aqy
bI[aYs[aYP[ ny hr roË 10,000 golIaF dI buCfV golzn tYNpl kMplYks vl
krnI ÈurU kr idqI ijs df muwK mMqv sI ik jdoN ies dy jvfb ivc golI cly
qF pqf lwg sky ik sMq jrnYl isMG qy AunHF dy sfQIaF kol iks qrHF dy
hiQafr hn qy AuhnF dy morcy iks iks pfsy hn. ies df dUsrf mMqv lVfeI ƒ
jfx buwJ ky BVkfAuxf sI``.
‘‘koeI vI rwb df ipafrf iswK iksy vI Ìoj ƒ afpxy pivwqr asQfn hirmMdr
sfihb vwl vwKx dI iejfËq nhIN dy skdf. ieh hr iswK df ieÉlfkI dy Dfrmk
ÌrË bxdf hY ik Auh hirmMdr sfihb vwl vwDx vfly hryk duÈmx dy dMd Kwty
kry qy ies dI ihÌfËq leI mr imty. sMq iBMzrFvfilaF ny afpxy sfQIaF
smyq iswK juJfrU sUrbIrF dI pRpMrf df pflx krdy hoey afÉrI golI qy
afÉrI suafs qk lVfeI kIqI. ienHF hI kfrnF krky afdmI, aOrqF qy bwcy jo
ik hirmMdr sfihb dy drÈnF ƒ afey, ny vI ies dI pivwqrqf kfiem rwKx leI
afpxIaF jfnF dI bfËI lgf idqI``.
|